Zelf zonnepanelen plaatsen: mag het, en loont het echt?

U kunt zelf zonnepanelen plaatsen, daarvoor zijn tal van complete doe-het-zelf pakketten beschikbaar bij webshops en doe-het-zelfketens. Maar is het een goed idee? En wilt u het volledig zelf of gedeeltelijk zelf doen?

Door zonnepanelen zelf te plaatsen kunt u, wanneer correct uitgevoerd, geld besparen omdat u geen installatiekosten betaalt. Maar indien de installatie niet goed is geplaatst, kan het u ook duur te staan komen: een keuring die afkeurt, een lek in het dak, of een rendement dat veel lager ligt dan gepland. En twee dingen kunt u nooit overslaan, ook niet als u elke schroef zelf hebt aangedraaid: de AREI-keuring door een erkend keuringsorganisme voor u de installatie aanzet, en de aanmelding bij Fluvius.

De calculator wordt geladen…

Eerst en vooral dient u te verstaan dat een installatie met goed rendement neerkomt op vele kleine details. Zo kunnen twee identieke zonnepaneleninstallaties een volledig verschillend rendement hebben. De bekabeling, de omvormer, de oriëntatie van de panelen tegenover de zon en een locatie met veel of weinig schaduw hebben allemaal invloed op het rendement.

Hoe plaats ik zelf zonnepanelen?

Dit gebeurt op vrijwel dezelfde manier als bij een installateur. Hier is wat u nodig hebt:

• De draagstructuur voor het dak waarop de zonnepanelen worden geïnstalleerd, afgestemd op uw daktype
• Bekabeling: de DC-kabels van de panelen naar de omvormer en een AC-kabel naar de meterkast
• Zonnepanelen
• Omvormer, of een micro-omvormer per paneel
• Een eigen kring met beveiliging in de meterkast, en aardingsmateriaal
• Gereedschap zoals een boormachine, schroeven, en voor het dak een stelling of ladderlift met valbeveiliging

In het kort bestaat een zonnepaneleninstallatie uit volgende stappen:

1. De draagstructuur wordt op het dak geplaatst en vastgelegd
2. De zonnepanelen worden gemonteerd op de draagstructuur
3. De omvormer wordt geplaatst, waarna alle kabels kunnen worden gelegd
4. Een eerste DC-kabel van de zonnepanelen naar de omvormer
5. Een AC-kabel van de omvormer naar de zekeringkast
6. Het eendraadschema en situatieschema tekenen en de keuring laten uitvoeren
7. Aanmelden bij Fluvius, en pas dan de omvormer aanzetten

Wilt u meer gedetailleerde informatie over de installatie, raadpleeg dan de pagina over de plaatsing van zonnepanelen.

Er bestaan bedrijven die volledige doe-het-zelf pakketten aanbieden, en tegenwoordig ook doe-het-zelfketens. Op de productpagina staat dan "alles-in-één", soms met een terugverdientijd van drie à vier jaar erbij, en dat laatste mag u met een korrel zout nemen. We namen een set van tien panelen met een 1-fase hybride omvormer onder de loep. In de doos: de panelen, de omvormer, een datastick voor de monitoring, een energiemeter, de solarkabels en groen-gele aardingsdraad. Niet in de doos, wel te bestellen in de configurator: de montageset voor uw dak, de kabel van de omvormer naar de meterkast en een aardlekautomaat. De vanafprijs is dus de prijs van een set die u nog niet op uw dak krijgt.

Onderdeel	In het pakket?
Panelen van 440 à 500 Wp	Ja
Omvormer (string, hybride of micro-omvormers)	Ja
DC-kabels, connectoren, monitoring	Meestal
Montagemateriaal voor uw type dak	Vaak een optie
Kabel van de omvormer naar de meterkast	Vaak een optie
Differentieel, automaat en aardingsmateriaal	Soms, als optie
Eendraadschema en situatieschema	Nee
Keuring en aanmelding	Nee
Stelling of ladderlift, dakwerk en afdichting	Nee

Sommige sets komen met een tussenkastje om de panelen op de bestaande wasmachinegroep aan te sluiten. Dat idee komt uit Nederland. Of het in uw installatie AREI-conform is, beslist bij ons de keurder, niet de webshop.

Twijfelt u tussen een stringomvormer en micro-omvormers, denk dan even aan de kabel naar binnen. Bij een string staan tien panelen in serie, en daar staat al snel 350 à 400 volt gelijkspanning op zodra er licht op de panelen valt. Een schakelaar om de zon uit te zetten bestaat niet. Micro-omvormers zetten de stroom per paneel om, dus die hoge spanning komt er niet. Ze kosten meer, maar voor wie zelf aan de kabels zit, zijn ze een stuk vergevingsgezinder.

Is zelf plaatsen nog 30% goedkoper?

Vaak wordt gezegd dat een doe-het-zelf pakket ongeveer 30% minder kost dan een installatie door een installateur. Als u enkel de doos naast de offerte legt, klopt dat ongeveer. Maar in die offerte zitten ook de montage, de kabels naar de meterkast, de keuring en de administratie, en ze rekent 6% btw in plaats van 21%. Voor tien panelen (ongeveer 4,5 kWp) op een pannendak, bij een woning ouder dan tien jaar en met consumentenprijzen van het najaar 2026, ziet de vergelijking er zo uit:

Post	Zelf plaatsen (21% btw)	Via installateur (6% btw)
Panelen, omvormer, DC-bekabeling	1.400 tot 3.100 euro	Inbegrepen
Montagemateriaal pannendak	300 tot 600 euro	Inbegrepen
AC-kabel, beveiliging, aarding	100 tot 300 euro	Inbegrepen
AREI-keuring	150 tot 200 euro	Inbegrepen
Totaal	ongeveer 2.000 tot 4.200 euro	3.800 tot 5.000 euro all-in
Nog niet meegeteld	Huur van een stelling of ladderlift, eventueel een elektricien	Inbegrepen

Het verschil tussen de laagste en de hoogste prijs in de linkerkolom is vooral de omvormer: een stringset zonder hulp onderaan, micro-omvormers bovenaan. Die bovenkant komt al in de buurt van een scherpe offerte, en dan hebt u nog geen stelling gehuurd. Met een stringset blijft er grofweg 1.000 tot 2.000 euro over. Daarvoor staat u zelf op het dak, tekent u zelf de schema's en betaalt u zelf de herkeuring als het misloopt. Wat een installateur voor andere groottes en daktypes vraagt, ziet u op onze prijzenpagina.

Dan de btw, waar veel doe-het-zelvers pas aan denken als de kassabon er al is. Het tarief van 6% geldt voor renovatiewerk aan een privéwoning van minstens tien jaar oud, als één aannemer het materiaal levert én plaatst. Koopt u de bouwmaterialen zelf, dan betaalt u 21%, of het nu een pakket uit een webshop is of een doos dakhaken uit de doe-het-zelfzaak. Formule: materiaalprijs incl. btw / 1,21 x 0,15 = wat u meer betaalt dan aan 6%. Op een pakket van 2.500 euro is dat ongeveer 310 euro.

Laat u een elektricien enkel aansluiten, dan kan zijn werk in een woning van tien jaar of ouder wel aan 6%, maar uw materiaal blijft op 21%. Woont u in een huis van vijf jaar oud, dan valt dit nadeel weg: ook de installateur moet u daar 21% aanrekenen. En een btw-plichtig bedrijf recupereert de btw sowieso. De volledige regels staan op onze pagina over het btw-tarief op zonnepanelen.

Zelf zonnepanelen plaatsen of via een installateur?

Hoewel we een doe-het-zelf installatie niet volledig afraden, dient u toch te weten wat een installatie zelf plaatsen allemaal inhoudt. Naast de technische kennis is er ook nog een groot veiligheidsrisico, vooral wanneer u de installatie op uw dak wenst te plaatsen. Een paneel van 1,76 op 1,13 meter weegt al snel 20 tot 27 kilo, en bij een windstoot houdt u een zeil vast. Vele zonnepaneleninstallateurs hebben een training gevolgd of hebben een achtergrond als dakwerker, en dat is niet toevallig.

Wanneer u zonnepanelen op de grond wenst te plaatsen, is het risico natuurlijk veel lager. Let wel op de vergunning: de Vlaamse vrijstellingen gelden voor panelen op of in een hellend dak, tot 1 meter boven de dakrand van een plat dak, aan een gevel tot 4 vierkante meter en aan een balkonafsluiting. Een opstelling in de tuin staat daar niet bij, dus vraag het na bij uw gemeente. Meer daarover leest u bij zonnepanelen op de grond.

In België zijn er geen regels of wetten die u verbieden zelf zonnepanelen te plaatsen, en u hebt er geen erkenning voor nodig. U staat wel zelf in voor de keuring van uw installatie door een erkend keuringsorganisme, en voor de aanmelding.

Daarnaast dient u de zonnepanelen zo te plaatsen dat ze een goed rendement behalen. Het klassieke ideaal is een hellingsgraad tussen 35° en 38°, zuidelijk of zuidwestelijk gericht, geen schaduw en goed geventileerd. Dat blijft zo, al is oost-west met de panelen van vandaag ook prima. Schaduw en ventilatie blijven de plekken waar een doe-het-zelver rendement verliest.

De keuring en de aanmelding regelt u zelf

Na het plaatsen van de installatie vindt er een AREI-keuring plaats door een erkend keurder. Wanneer u zelf zonnepanelen plaatst, bent u hiervoor vanzelfsprekend zelf verantwoordelijk. Bijna alle installateurs regelen dit voor u, wat u een hoop papierwerk en zorgen bespaart in onbekend terrein. Doet u het zelf, dan zoekt u zelf een keuringsorganisme in de lijst van de FOD Economie. Reken op 150 à 200 euro.

Wat de keurder op tafel wil zien: het eendraadschema en het situatieschema, met de naam van wie de installatie uitvoerde, en dat bent u dan. Met de hand getekend mag, als het klopt met wat er in de meterkast zit. Hou ook het conformiteitsattest van de omvormer (het certificaat dat de fabrikant of verdeler meelevert) en het type- en serienummer bij de hand. Een keuring die niet volledig kan gebeuren omdat de schema's en de serienummers ontbreken: het staat letterlijk zo in een klacht die een consument bij Test Aankoop indiende. De omvormer zelf moet op de C10/26-lijst van Synergrid staan, en een 1-fase-omvormer mag hoogstens 5 kVA leveren. Daarna meet de keurder de aarding van rails en kaders, test hij de differentieelschakelaar en kijkt hij of de kabelsectie past bij de zekering. Keurt hij af, dan herstelt u de gebreken en betaalt u een herkeuring.

Nadien moet u de installatie zelf aanmelden bij Fluvius. Dat gebeurt online via Mijn Fluvius, met uw EAN-code, een scan van het keuringsattest en het eendraadschema. Meldt u niet of te laat aan, dan kan er een administratieve kost volgen en krijgt u geen injectievergoeding. Het hele traject staat op onze pagina over zonnepanelen keuren en aanmelden.

Garantie, verzekering en uw dak

Stel dat er na drie jaar water binnenkomt langs een dakhaak. Met een installateur belt u hem op: hij geeft doorgaans vijf tot tien jaar op zijn werk, en als aannemer blijft hij tien jaar aansprakelijk wanneer zijn werk de waterdichtheid van uw dak aantast. Hebt u zelf geboord, dan is er niemand om te bellen. Valt de omvormer uit door een fabricagefout, dan helpt de productgarantie van de fabrikant u wel, ook als u zelf plaatste. Een fout in de montage of de bekabeling dekt ze niet. Verder hebt u als doe-het-zelver enkel de wettelijke garantie van twee jaar tegenover de verkoper van het materiaal. En sommige omvormermerken geven hun verlengde garantie alleen als een installateur uit hun netwerk het toestel registreert.

Voor de brandverzekering is het nieuws beter. Volgens Assuralia, de beroepsvereniging van verzekeraars, zitten zonnepanelen in de meeste Belgische brandpolissen, en meldt u ze best bij uw verzekeraar. Ze gaan er wel van uit dat uw elektrische installatie in orde is. Brandt er iets af, dan is het keuringsattest het eerste papier waar u naar zult zoeken.

Wie op een plat dak legt, moet de ballast afstemmen op de wind, en wie een natuurleien dak heeft, weet dat een lei breekt als u er verkeerd op stapt. Op een dak of gevel van asbestcement mag u volgens de OVAM helemaal geen zonnepanelen plaatsen, zelf of door een vakman. Welke garantie wat dekt, leest u op onze pagina over garantie op zonnepanelen.

Plug and play systemen

De laatste jaren is er een kleine hype rond de plug and play zonnepanelen systemen, ook stekkerzonnepanelen of balkonpanelen genoemd. Dit is een klein systeem van meestal twee panelen met een kleine omvormer, dat u rechtstreeks in het stopcontact steekt. De stroom gaat eerst naar wat er op dat moment in huis draait, de koelkast of de router, en pas het overschot gaat het net op. U vindt sets tot 1.000 watt en meer, maar Vlaanderen vraagt het omvormervermogen onder de 800 watt te houden. De panelen zelf mogen samen wat meer wattpiek hebben.

Sinds 17 april 2025 mag u zo'n set in Vlaanderen aansluiten. In de winkel kijkt u eerst of het exacte model op de plug-and-play-lijst van Synergrid staat. Staat het er niet op, dan mag het niet aan het net, hoe scherp de prijs ook is. Thuis gaat de stekker rechtstreeks in een wandcontactdoos. Een verlengkabel of stekkerdoos is niet gemaakt om urenlang stroom terug te duwen, en een kring waar ook de friteuse of een elektrisch vuurtje op hangt evenmin. De FOD Economie raadt een aparte kring aan. Het toestel zelf hoeft niet gekeurd te worden.

Met een digitale meter en minder dan 800 watt doet u niets: Fluvius ziet het toestel zelf opduiken en vraagt u in Mijn Fluvius de gegevens te bevestigen. Met een analoge meter, of vanaf 800 watt, meldt u het binnen 30 dagen zelf aan. Hangt er ook een stekkerbatterij aan dezelfde aansluiting, dan telt die mee; hoe dat zit, leest u bij de plug-in thuisbatterij.

Aan een balkonafsluiting hebt u geen vergunning nodig, behalve bij beschermd erfgoed. In een appartement zegt het reglement van mede-eigendom vaak iets over wat er aan de gevel mag, dus vraag het de VME voor u boort. Als huurder vraagt u het de eigenaar. Duitse en Nederlandse handleidingen gaan uit van andere grenzen: lees ze niet als Belgische regels.

Reken de opbrengst gerust zelf na. De Verbraucherzentrale in Noordrijn-Westfalen, op een vergelijkbare breedtegraad, rekent voor een paneel van 400 watt dat verticaal en zonder schaduw aan een zuidbalkon hangt op zo'n 280 kWh per jaar, waarvan ongeveer 200 kWh uw afname van het net vermindert. Twee panelen x 200 kWh x 0,30 euro = 120 euro per jaar. Een set van 450 à 650 euro is dan in vier tot vijf jaar terugverdiend, als het paneel echt in de zon hangt en niet half achter de bloembak. Deze systemen zijn ideaal wanneer u op een appartement woont met een zuidelijk gericht terras, voor huurders en voor studenten.

Wanneer loont zelf doen?

Voornamelijk omwille van bovenstaande redenen, en omdat installateurs een volledige service van A tot Z aanbieden, zijn wij van mening dat de meeste mensen beter beroep doen op een installateur. U betaalt meer, maar achteraf gezien heeft u minder zorgen en kunt u er zeker van zijn dat de installatie naar behoren werkt.

Toch zijn er situaties waarin zelf doen wel klopt. Een stekkerset op het balkon of het tuinhuis is het duidelijkste voorbeeld: daarvoor is ze gemaakt. Daarna komt wat we de halve formule noemen. U legt de draagstructuur en de panelen, een elektricien of installateur sluit de meterkast aan, tekent de schema's en vraagt de keuring aan. Sommige pakketverkopers bieden dat zelf aan, met een vakman die na uw montage komt aansluiten. Voor een handige eigenaar is dat eerlijk gezegd de verstandigste vorm van doe-het-zelf. Een kleine installatie op de grond of op een plat garagedak kunt u ook helemaal zelf overwegen: weinig valgevaar, en u werkt in uw eigen tempo.

Op een hellend pannendak wordt het een rekensom die vaak tegenvalt: u spaart het loon uit, maar betaalt meer btw en draagt het risico van dak en keuring alleen. Op een natuurleien dak, een dak met asbest of samen met een vaste thuisbatterij raden we het af. En wie wil lenen: met de Mijn VerbouwLening kunt u zonnepanelen financieren, maar dan moeten de werken uitgevoerd worden door of onder toezicht van een RESCert-installateur. Een volledig zelf geplaatste installatie valt daar buiten.

Vraag in elk geval een paar offertes op voor u een pakket bestelt. Kijk daarin naar de prijs per wattpiek en of de keuring en de administratie erin zitten, en zet de doe-het-zelfkolom uit de tabel hierboven ernaast. Hoe u offertes leest en installateurs vergelijkt, staat in ons stappenplan om een goede installateur te kiezen.

Veelgestelde vragen

Krijg ik 6% btw als ik zelf zonnepanelen plaats?

Nee, op materiaal dat u zelf koopt, betaalt u 21% btw. Het tarief van 6% geldt alleen als één aannemer de installatie levert én plaatst in een privéwoning van minstens tien jaar oud.

Mag ik een zelf geplaatste installatie later uitbreiden?

Ja, maar een belangrijke uitbreiding moet opnieuw gekeurd en bij Fluvius aangemeld worden, net als de eerste installatie. Kijk ook na of uw omvormer de extra panelen aankan.

Past een doe-het-zelf pakket op een 3-fase aansluiting?

Meestal wel: een 1-fase-omvormer tot 5 kVA mag ook op een driefasige aansluiting, op een eigen kring. Boven 5 kVA is een meerfasige aansluiting verplicht en hebt u dus een 3-fase-omvormer nodig.