Welke omvormer is de beste keuze voor uw zonnepanelen?

De omvormer is het kloppende hart van uw zonnepaneleninstallatie. Zonder omvormer heeft u niets aan de gelijkstroom (DC) die uw panelen opwekken: pas nadat de omvormer die omzet naar wisselstroom (AC) kunnen uw toestellen, uw meterkast en het net ermee overweg.

De keuze van de omvormer bepaalt bovendien of u er later een thuisbatterij op kunt aansluiten. Daarom is vandaag in zeven op de tien nieuwe installaties de omvormer meteen een hybride omvormer: een model dat panelen en batterij samen aanstuurt. Wie nu plaatst zonder batterij, houdt zo de deur open om er binnen een paar jaar toch een bij te zetten.

Eén ding vooraf: een omvormer gaat niet zo lang mee als uw panelen. Panelen draaien vlot 25 jaar of langer door met weinig rendementsverlies, maar een klassieke string- of hybride omvormer haalt gemiddeld 10 tot 15 jaar, want de elektronica wordt intensief belast, warm en slijt. Micro-omvormers vormen de uitzondering: die zijn gebouwd op zo'n 25 jaar. Reken bij een string- of hybride toestel dus op één vervanging tijdens de levensduur van uw installatie.

De calculator wordt geladen…

Welke soorten omvormers bestaan er?

Grosso modo kiest u tussen drie types: een string-omvormer, een micro-omvormer, of een hybride omvormer. Daarnaast kunt u een string-installatie nog uitrusten met power optimizers. Hieronder ziet u wat elk type doet en voor wie het past.

Type	Hoe het werkt	Sterk bij	Levensduur
String (centraal)	Eén toestel aan de muur, alle panelen in reeks (string) aangesloten	Standaardinstallatie op één dakvlak, laagste prijs	10 tot 15 jaar
Hybride	Een string-omvormer die ook een thuisbatterij kan aansturen	Wie nu of later een batterij wil: vandaag de standaard	10 tot 15 jaar
Micro	Klein toestel per paneel (of per twee), zet meteen om naar AC	Schaduw, meerdere dakvlakken, veiligheid, uitbreiden per paneel	ongeveer 25 jaar

Hybride omvormer: vandaag de standaard

Een hybride omvormer is een gewone string-omvormer met een batterij-ingang ingebouwd. Omdat een thuisbatterij intussen in het overgrote deel van de offertes zit, wordt een hybride toestel bijna standaard geplaatst, ook als de batterij pas later komt. Zo hoeft u de omvormer niet te vervangen wanneer u wilt uitbreiden. Wat een hybride omvormer precies doet en waar u op moet letten, leest u op onze pagina over de hybride omvormer.

Micro-omvormer: één per paneel

Bij micro-omvormers krijgt elk paneel zijn eigen kleine omvormer op het dak, die daar meteen omzet naar wisselstroom. Elk paneel werkt dan onafhankelijk, wat winst oplevert bij schaduw, verschillende dakoriëntaties of complexe daken. De bekendste namen zijn Enphase, Hoymiles en APsystems. Ze zijn duurder per wattpiek en de langere garantie (tot 25 jaar) is een pluspunt. Meer uitleg op onze pagina over de micro-omvormer.

Power optimizers: geen aparte omvormer

Power optimizers worden vaak verward met micro-omvormers, maar ze zijn iets anders: een optimizer zet niets om naar AC, hij optimaliseert alleen de opbrengst per paneel en stuurt de DC-stroom door naar één centrale omvormer. Bij SolarEdge zijn optimizers verplicht op elk paneel, anders werkt het systeem niet. Bij Huawei en SMA (met Tigo) zijn ze optioneel en plaatst u ze enkel op de panelen die het nodig hebben, bijvoorbeeld die met schaduw.

Let op één misverstand dat vaak opduikt: Enphase maakt micro-omvormers, geen power optimizers. Wilt u weten wanneer optimizers de moeite lonen, lees dan onze pagina over power optimizers.

Welke omvormer kiezen? Alles begint bij het vermogen

De omvormer wordt in de eerste plaats gekozen op het vermogen van uw installatie, en daar afgestemd. Voor een maximaal rendement mikt u op een omvormer die tussen 70% en 110% van het paneelvermogen aankan. Concreet: bij een installatie van 5 kWp (ongeveer elf à twaalf panelen van 440 tot 500 Wp) hebt u een omvormer nodig van zo'n 3,6 tot 5 kVA.

In de praktijk kiest men meestal een omvormer die 80% tot 90% van het totale paneelvermogen aankan. Dat heet onderdimensioneren. De reden: in ons klimaat halen panelen vrijwel nooit hun absolute piekvermogen, dus een iets kleinere omvormer verliest amper opbrengst en is goedkoper. Kleinere omvormers starten bovendien vroeger op omdat hun opstartvermogen lager ligt.

Er speelt nog een technisch voordeel: een omvormer die zwaar belast wordt, werkt efficiënter dan een veel te ruim gekozen toestel dat de hele dag op een klein deel van zijn vermogen draait. Bij een oost-west installatie, waar nooit alle panelen tegelijk in de volle zon liggen, mag u nog verder onderdimensioneren tot 60% à 70%. Zo is bij een oost-west installatie van 6 kWp een omvormer van 4 kVA vaak al voldoende, terwijl u bij een volledig zuidgerichte 6 kWp beter een 5 kVA neemt.

Kijk ook naar het aantal MPP-trackers

Naast het vermogen is het aantal MPP-trackers (ingangen) belangrijk, zeker als niet alle panelen op dezelfde helling of oriëntatie liggen, of als een deel in de schaduw ligt. Met twee of meer MPP-trackers sluit u bijvoorbeeld de oostelijke en de westelijke panelen elk op een aparte tracker aan, zodat de ene groep de andere niet afremt. Op een simpel dak met alle panelen op één vlak volstaat één tracker.

Buiten het vermogen wegen deze factoren mee in uw keuze:

• Rendement en efficiëntie van het toestel zelf
• String, micro of hybride
• Aantal MPP-trackers
• Geluid (sommige omvormers brommen meer dan andere)
• Garantie en de voorwaarden eraan
• Monitoring (app, internet, bluetooth) en de gebruiksvriendelijkheid ervan
• Slimme aansturing om zelfverbruik te maximaliseren, zodat de omvormer kan communiceren met uw batterij, warmtepomp of laadpaal

1-fase of 3-fase: de 5 kVA-grens en 3N400V

Uw netaansluiting bepaalt mee welk omvormervermogen mag: op een 1-fase aansluiting is de omvormer in de regel beperkt tot ongeveer 5 kVA, op een 3-fase aansluiting kunt u tot zo'n 10 kVA gaan. Vaak is dat, meer nog dan uw dakoppervlak, de echte grens op de grootte van uw installatie.

Wilt u meer dan 5 kVA op een 1-fase net, dan hebt u twee of drie 1-fase omvormers nodig (verdeeld over de fasen bij een 3x230V-aansluiting) of één 3-fase omvormer. Een 3-fase omvormer is doorgaans duurder dan een 1-fase toestel van hetzelfde vermogen.

België kent bovendien twee soorten driefasige woningnetten: het oudere 3x230V (zonder nulleider) en het 3N400V (ster, met nulleider). Dat verschil is belangrijk voor omvormers en zeker voor batterijen: heel wat hybride omvormers en HV-thuisbatterijen werken enkel op 3N400V. Zit u op een oud 3x230V-net en wilt u een moderne hybride met batterij, dan kan een netomschakeling nodig zijn. Vraag uw installateur dit expliciet na voordat u een omvormer of batterij kiest.

Installatie en aansluitingen

De omvormer wordt geplaatst tijdens de zonnepaneleninstallatie zelf. Hij hangt meestal loodrecht tegen een muur, met de aansluitingen aan de onderkant en wat vrije ruimte errond voor de koeling. Een omvormer weegt al snel meer dan 10 kilogram, dus laat de montage over aan een ervaren installateur.

De aansluitingen zijn beperkt:

• DC-ingangen voor de kabels van de panelen: meestal twee tot drie strings, elk met een plus en een min
• AC-uitgang naar de meterkast
• Bij een hybride toestel: een aansluiting voor de thuisbatterij

Eenmaal alles aangesloten en gekeurd is, leest u de opbrengst af op het scherm van de omvormer of, handiger, in de bijhorende app.

Welke omvormermerken zijn goed?

Er is de voorbije jaren veel bewogen op de omvormermarkt. Waar vroeger vooral Europese string-omvormers van SMA, Kostal en Fronius de dienst uitmaakten, plaatsen installateurs vandaag overwegend Aziatische hybride omvormers zoals Huawei, GoodWe, Solis, Growatt en Sungrow. In Vlaamse installaties ziet u qua volume vooral Huawei, Growatt, GoodWe, Solis en Sungrow, met daarnaast de premiummerken SMA, Fronius, SolarEdge en Enphase.

Op kwaliteit, betrouwbaarheid, garantie en prijs-kwaliteit komen wij tot deze rangschikking. Huawei staat bij ons op één, gevolgd door Enphase, SMA, Sungrow en SolarEdge; Fronius volgt net daarachter. De volledige scores per merk ziet u in de tabel.

Huawei

Huawei is al enkele jaren het meest geplaatste omvormermerk in Vlaanderen, dankzij een sterke prijs-kwaliteitverhouding en het feit dat de residentiële SUN2000-toestellen allemaal hybride zijn. Huawei heeft ook een eigen batterij (LUNA2000), optimizers en een laadpaal, zodat een volledig systeem van één merk mogelijk is. Dat is meteen ook de keerzijde: het ecosysteem is vrij gesloten en de LUNA-batterij loopt enkel de volle garantie als het systeem met de cloud verbonden blijft. Lees onze volledige Huawei omvormer review.

SMA

SMA was jarenlang het grootste merk en staat nog altijd voor Duitse degelijkheid, maar wordt vandaag minder geplaatst omdat het prijzig is, zeker de hybride Sunny Tripower Smart Energy. De klassieke Sunny Boy (1-fase) en Tripower (3-fase) zijn op zich niet batterijklaar; de nieuwere Smart Energy-modellen wel, en die zijn compatibel met meerdere batterijmerken (BYD, en SMA's eigen Home Storage). Lees onze volledige SMA omvormer review.

SolarEdge

SolarEdge is de bekendste naam rond power optimizers en bij uitstek de keuze wanneer schaduw op het dak een probleem is. Elk paneel krijgt een optimizer (25 jaar garantie), wat de opbrengst per paneel maximaliseert maar ook meer componenten op het dak betekent. De omvormergarantie bedraagt 12 jaar, in de Benelux soms tot 25 jaar op kleinere 1-fase toestellen. Meer in onze SolarEdge omvormer review.

Fronius

Fronius is een Oostenrijks premiummerk dat breed geplaatst wordt en goed aangeschreven staat, met de Primo (1-fase) en Symo (3-fase) GEN24-reeks. Let wel op de garantie: standaard maar 2 jaar, gratis naar 10 jaar mits u het toestel registreert in Solar.web. Onze Fronius omvormer review gaat dieper op de sterke en zwakke punten in.

Enphase, GoodWe, Sungrow en Deye

Enphase is de referentie in micro-omvormers, met 25 jaar garantie en een sterke keuze bij schaduw of complexe daken, al ligt de prijs per wattpiek hoger. GoodWe biedt een brede reeks string- en hybride omvormers met een goede prijs-kwaliteit; een klein minpunt is de monitoring. Sungrow levert degelijke hybrides met 10 jaar standaardgarantie, en Deye is de budgetkoning die veel installateurs voor de scherpste offertes gebruiken. Ook Solis, Growatt en SAJ kregen een eigen review.

De calculator wordt geladen…

Garantie: de omvormer-garantieladder

De meeste omvormermerken geven vandaag standaard 10 jaar garantie, maar de verschillen zitten in de kleine lettertjes. Bij verschillende merken krijgt u de volle looptijd pas ná registratie, en micro-omvormers en optimizers halen doorgaans 25 jaar. In deze ladder ziet u waar elk merk staat.

Merk	Standaard	Uit te breiden tot	Belangrijkste voorwaarde
Enphase (micro)	25 jaar	25 jaar	installateur activeert bij oplevering
SolarEdge	12 jaar	20 à 25 jaar	optimizers 25 jaar; Benelux-promo tot 25 jaar op 1-fase ≤6 kW
Huawei	10 jaar	15 jaar (betalend)	LUNA-batterij: vloer 5 jaar, tot 15 jaar enkel indien cloud-verbonden
Sungrow	10 jaar	25 jaar (betalend)	registratie
Growatt / SAJ	10 jaar	Growatt 15 à 20, SAJ tot 25 jaar (betalend)	registratie
GoodWe	5 jaar (vaak 10 automatisch)	10 jaar gratis	via PLUS+ installateur en registratie
SMA	5 jaar	+5 jaar gratis, tot 20 betalend	registratie binnen de termijn
Solis / Deye	5 jaar	10 jaar	Solis +5 gratis ≤10 kW; Deye per kanaal verschillend
Fronius	2 jaar	10 jaar gratis, tot 15 betalend	registratie in Solar.web

De les: staar u niet blind op het reclamecijfer. Een merk dat 25 jaar adverteert maar dat pas geeft na registratie of tegen betaling, is niet per se beter dan een concurrent met 10 jaar zonder voorwaarden. Registreer uw toestel dus altijd binnen de termijn. Hoe garantie op de rest van uw installatie werkt, leest u op onze pagina over garantie op zonnepanelen.

Wat bepaalt de prijs van een omvormer?

De prijs van de omvormer hangt vooral af van het vermogen, van 1-fase of 3-fase (3-fase is doorgaans zo'n 20% duurder bij gelijk vermogen), en van het type: een string-omvormer is het goedkoopst, een hybride kost wat meer, en micro-omvormers liggen per wattpiek het hoogst. Ook het merk en het feit of u meteen een batterij aansluit, wegen mee.

In de praktijk maakt de omvormer een beperkt maar niet te verwaarlozen deel uit van de totale installatieprijs. Omdat die prijs sterk samenhangt met de rest van uw installatie, bekijkt u hem best als geheel. De actuele richtprijzen per installatiegrootte, plaatsing en keuring inbegrepen, vindt u op onze pagina met de prijzen van zonnepanelen.

Veelgestelde vragen

Hoe lang gaat een omvormer mee?

Een klassieke string- of hybride omvormer gaat gemiddeld 10 tot 15 jaar mee, tegenover 25 jaar of meer voor de panelen. Reken dus op één vervanging tijdens de levensduur van uw installatie. Micro-omvormers vormen de uitzondering: die zijn gebouwd op zo'n 25 jaar en hebben doorgaans ook 25 jaar garantie.

Heb ik een hybride omvormer nodig als ik nog geen batterij heb?

Niet strikt, maar het is vaak de slimste keuze. Een hybride omvormer laat u toe later een thuisbatterij bij te plaatsen zonder de omvormer te vervangen. Omdat een batterij vandaag in het overgrote deel van de offertes zit, kiezen de meeste installateurs standaard voor een hybride toestel.

Welk vermogen omvormer heb ik nodig?

Voor een maximaal rendement kiest u een omvormer die 70% tot 110% van uw paneelvermogen aankan, in de praktijk meestal rond 80% à 90%. Bij een installatie van 5 kWp komt dat neer op een omvormer van ongeveer 4 tot 5 kVA. Bij een oost-west dak of schaduw mag u nog wat kleiner gaan.

Wat is het verschil tussen een micro-omvormer en een power optimizer?

Een micro-omvormer zet de stroom per paneel meteen om naar wisselstroom, een power optimizer doet dat niet en optimaliseert enkel de opbrengst per paneel voor één centrale omvormer. Micro-omvormers komen van merken als Enphase, Hoymiles en APsystems; optimizers zijn vooral bekend van SolarEdge. Enphase maakt dus micro-omvormers, geen optimizers.

Kan ik zomaar een omvormer van meer dan 5 kVA plaatsen?

Niet op een 1-fase aansluiting: daar ligt de grens rond 5 kVA. Wilt u meer, dan hebt u een 3-fase aansluiting nodig (tot ongeveer 10 kVA) of meerdere 1-fase omvormers. Op een oud 3x230V-net werken veel hybride omvormers en HV-batterijen bovendien niet, dus vraag uw installateur naar 3N400V.